Jak małe gospodarstwo uniknie pleśni przy śrutowaniu na pryzmę?

Małe gospodarstwo nie może pozwolić sobie na straty paszy. Pleśń w pryzmie to nie tylko mniejsza wartość pokarmowa, lecz także ryzyko dla zdrowia zwierząt. Dobra wiadomość jest taka, że większość problemów da się opanować jeszcze przed śrutowaniem na pryzmę.

W tym poradniku znajdziesz proste kroki, które ograniczają ryzyko pleśni: od oceny wilgotności ziarna, przez dobór rozmiaru śruty, aż po ubijanie, dodatki i higienę sprzętu. To praktyka do wdrożenia od zaraz, także w niewielkich warunkach.

Jak sprawdzić wilgotność ziarna przed śrutowaniem na pryzmę?

Najpewniej łącz metodę szybkomierza z kontrolą próby suszarkowej w gospodarstwie lub laboratorium.
Wilgotność decyduje o tym, czy masa dobrze się ubije i zakisi. Wilgotne ziarno łatwiej wyprzeć z powietrza i szybciej obniżyć pH, co utrudnia rozwój pleśni. Ziarno przesuszone jest trudniejsze do ubicie i częściej się przegrzewa. Pomiary wykonuj z kilku miejsc partii, mieszaj próbki i zapisuj wyniki. W przypadku wątpliwości wykonaj próbę suszarkową, która pozwala potwierdzić wskazania wilgotnościomierza.

Jak dobrać rozmiar śruty, by uniknąć miejsc sprzyjających pleśni?

Dąż do równomiernego, drobnego rozdrobnienia bez nadmiaru pyłu i bez całych ziaren.
Jednorodna śruta ułatwia ubijanie i ogranicza kieszenie powietrza. Zbyt grube frakcje tworzą puste przestrzenie i opóźniają zakwaszenie. Zbyt dużo pyłu zwiększa ryzyko zagrzewania. W praktyce dla kukurydzy dobrze sprawdza się drobne rozdrobnienie rzędu 0,5–0,8 mm, co sprzyja szybkiemu obniżeniu pH i stabilności pryzmy. Dobierz sita i prędkość śrutownika tak, aby większość cząstek była podobnej wielkości, a całe ziarna nie przechodziły przez układ.

Jak prawidłowo ubijać i formować pryzmę, by ograniczyć napowietrzenie?

Ubijać szybko, cienkimi warstwami i bez przerw, formować gładką, zbitą bryłę ze spadkiem odprowadzającym wodę.
Im mniej tlenu zostanie w masie, tym mniejsze ryzyko pleśni i grzania. Świeżo śrutowaną masę układaj cienko, na bieżąco rozgarniaj i od razu ubijaj. Nie zostawiaj otwartych boków na noc. Kształtuj pryzmę w kopułę lub klin z wyraźnym spadkiem, aby woda spływała na zewnątrz. Miejsca przy ścianach i krawędzie dociskaj szczególnie starannie. Pracuj ciągiem, bez długich przerw dowozowych.

Jakie dodatki bakteryjne lub kwasy zastosować przy napełnianiu pryzmy?

Stosuj inokulanty bakterii kwasu mlekowego lub kwasy organiczne dobrane do surowca i celu, zgodnie z etykietą.
Inokulanty z Lactobacillus przyspieszają fermentację mlekową i pomagają obniżyć pH do około 4. To bariera dla pleśni i niepożądanych bakterii. Preparaty z kwasem propionowym lub ich solami ograniczają rozwój grzybów i wspierają stabilność tlenową po otwarciu. Aplikuj równomiernie podczas napełniania, najlepiej dyszami lub opryskiem na taśmie podającej. Wybieraj produkty przeznaczone do pasz dla zwierząt i dopasowane do rodzaju ziarna oraz warunków zakiszania.

Jak zabezpieczyć pryzmę przed wilgocią i przegrzewaniem?

Dokładnie okryj i uszczelnij, a po otwarciu wybieraj czoło szybko i równo.
Najpierw folia podkładowa o wysokiej barierze, na nią folia okrywowa szczelnie dociśnięta na całej powierzchni. Krawędzie dociąż workami i zabezpiecz przed podwiewaniem siatką ochronną. Zapewnij odpływ wody opadowej. Po otwarciu wybieraj równą warstwę czoła tak, aby nie dopuścić do długiego kontaktu z tlenem. Kontroluj zapach i temperaturę w kilku punktach pryzmy. Wzrost temperatury i zapach stęchlizny to sygnał alarmowy.

Jak kontrolować obecność wołka zbożowego przed rozdrabnianiem?

Sprawdź ziarno przesiewem i obserwacją, oddziel i zutylizuj najsilniej porażone partie, a dezynsekcję zlecaj wyłącznie uprawnionym podmiotom.
Wołek osłabia ziarno i może zwiększać ryzyko rozwoju pleśni. Przed śrutowaniem przesiej próbkę, poszukaj uszkodzonych ziaren i żywych osobników. Partie z wyraźną inwazją nie powinny trafić do pryzmy. Skuteczne i bezpieczne fumigacje oraz zabiegi chemiczne dopuszczone do kontaktu z paszą powinny być wykonywane zgodnie z aktualnymi przepisami przez osoby z uprawnieniami. Regularna higiena magazynu i obniżenie temperatury składowania ograniczają ryzyko zasiedlenia.

Jakie procedury higieniczne przy śrutowniku zmniejszą ryzyko pleśni?

Utrzymuj czystość i suchość całego toru podawania, a resztki paszy usuwaj po każdej pracy.
Wykwity pleśni często startują od zabrudzeń w maszynie. Po każdym dniu pracy oczyść kosz zasypowy, śrutownik, rury, przenośniki i miejsca gromadzenia pyłu. Usuń stare resztki i sklejone frakcje, osusz powierzchnie. Regularnie kontroluj sita, bijaki i uszczelnienia, aby nie przepuszczały całych ziaren i nie tworzyły zatorów. Okolica śrutownika powinna być wolna od rozlanych płynów i paszy. Zabezpiecz pomieszczenie przed gryzoniami i ptakami.

Które z tych kroków wdrożysz w pierwszej kolejności w gospodarstwie?

Najpierw wprowadź stały pomiar wilgotności i jednolite rozdrabnianie, a następnie zadbaj o ubijanie i szczelne okrycie.
W małym gospodarstwie liczy się prosty, powtarzalny plan. Na start:

• pomiary wilgotności każdej partii i segregacja surowca,
• regulacja śrutownika, aby uzyskać równy uziarnienie bez całych ziaren,
• procedura szybkiego układania, ubijania i natychmiastowego okrycia,
• wybór sprawdzonego inokulantu lub kwasu do warunków w gospodarstwie,
• harmonogram czyszczenia linii od przyjęcia ziarna po wyjazd z pryzmy,
• stała obserwacja temperatury, zapachu i powierzchni czoła po otwarciu.

Takie podstawy stabilizują proces. Z czasem dołóż monitoring jakości i okresowe audyty higieny. To realnie ogranicza straty i zwiększa bezpieczeństwo paszy.

Dobrze przygotowane śrutowanie na pryzmę to kontrola tlenu, wilgotności i czystości. Gdy łączysz jednolite rozdrobnienie, szybkie ubijanie, dodatki wspierające fermentację i szczelne okrycie, pleśń ma małe szanse. Zadbaj o te kilka kroków, a pryzma będzie stabilna i wartościowa dla stada.

Chcesz przygotować bezpieczną pryzmę bez pleśni i strat? Zamów indywidualną konsultację technologii śrutowania i zakiszania dla swojego gospodarstwa.